Soạn bài Tây Tiến của Quang Dũng

Câu 1: Bố cục:
- Đoạn 1: Trong nỗi nhớ da giết của tác giả, đoàn quân Tây Tiến hiện ra trong những cuộc hành quân gian khổ trên cái nền của miền Tây hùng vĩ, dữ dội và thơ mộng.
- Đoạn 2: Những kỉ niệm đẹp về tình quân dân trong đêm liên hoan và vẻ đẹp thơ mộng của núi rừng liên hoan, thơ mộng.
- Đoạn 3: Khắc họa chân dung người lính Tây Tiến và sự hi sinh bi tráng của họ.
-> Mạch liên kết: Mở đầu là nỗi nhớ, tiếp theo là những kỉ niệm của nhà thơ với Tây Tiến.
Câu 2: – Nét đặc sắc bài thơ Tây Tiến.
+ Các địa danh tiêu biểu của miền Tây: Sài Khao, Mường Lát, Pha Luông, Mường Hịch, Mai Châu.
+ Sự vật tiêu biểu của miền Tây: Dốc, mây, mưa, thác.
- Hình ảnh đoàn quân Tây Tiến.
+ Trên đường hành quân vất vả, vì người lính đã ngã xuống và kiệt sức :”Anh bạn … đời”
+ Người lính được đặt những bối cảnh Tây Nam miền Tây dữ dội và bí ẩn. “Chiều .. trên người”.
+ Điểm dừng của cuộc hành quân vất vả là những làng bản với hương vị của nếp xôi : “Mai Châu mùa em thơm nếp xôi”.
Câu 3: Đoạn 2: Giọng thơ có sự biến đổi từ nặng nề, sâu lắng.
- Hình ảnh thơ không còn dữ dội mà đậm màu sắc trữ tình, thơ mộng với 2 bài thơ, 2 khung cảnh khác: Cuộc liên hoan ở doanh trại và cuộc tiễn đưa lên đường đi Châu Mộc trong một chiều sương.
- Cảnh liên hoan trong doanh trại của bộ đội và dân địa phương, cảnh rực rõ, lung linh của đêm liên hoan được cảm nhận với niềm say mê, hào hứng tột độ của người lính. Người lính sau những cuộc hành quân vất vả có những giây phút tưng bừng.
+ Cảnh tiễn đưa trên sông trong chiều sương. Cảnh vật trở nên có hồn và đầy quyến luyến, tình tứ tạo cho bài thơ có nét đẹp. Nổi bật là hình ảnh “dáng người trên độc mộc” nét đẹp rắn rỏi, khỏe khoắn cho bài thơ Tây Tiến thơ mộng, mềm mại, mơ màng.
Câu 4: – Bức tranh “chân dung” người lính Tây Tiến được vẽ bằng những nét khác lạ, phi thường, gợi nét đẹp hào hùng.
“Tây tiến đoàn binh không mọc tóc
Quân xanh màu lá giữ oai hùm”.
+ “Không mọc tóc” gợi nét ngang tàng (sự thật là vì sốt rét rụng hết tóc).
+ “Quân xanh màu lá” Gợi vẻ bí hiểm (thực ra là nước da xanh tái do sốt rét).
Người lính còn hiện lên với vẻ đẹp hào hoa.
“Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm”
+ “Dáng kiều thơm” là nỗi nhớ da giết, là cõi đi về trong mộng của người lính là nguồn cổ vũ, động viên cho người lính. Nói với sự hi sinh của đoàn quân, Quang dũng đã nói sự hi sinh của người lính một cách thấm thía:
“ Rải rác biên cương mồ viễn xứ
… Áo bào thay chiếu anh về đất”.
+ Các từ Hán Việt (“biên cương”, “viễn xứ” tạo không khí nghiêm trang, bi tráng).
+ “Áo bào thay chiếu (chiếu thay áo bào) tăng màu sắc bi tráng.
+ Vẻ đẹp bi tráng còn được thể hiện qua khí phách của người lính (chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh) và tiếng gầm của Mã như một khúc độc hành (Sông Mã gầm lên khúc độc hành).
- Nghệ thuật: bút pháp lãng mạn tạo ra màu sắc bi tráng cho cả dân tộc và bi tráng.
Câu 5:
- Ở đoạn thơ cuối, nhà thơ dứt “khỏi dòng hồi tưởng” trở về với hiện tại đã xa Tây Tiến)
“Tây tiến người đi không hẹn ước
Đường lên thăm thẳm một chia phôi”
- Nhà thơ khẳng định tâm hồn mình luôn thuộc về Tây Tiến và miền Tây:
“Ai lên Tây Tiến mùa Xuân ấy
Hồn về Sầm Nứa chẳng về xuôi”
+ “Mùa Xuân” đựơc dùng với nhiều nghĩa thời điểm thành lập đoàn quân Tây Tiến (Mùa xuân 1947), mùa xuân của đất nước, mùa xuân tuổi trẻ của các chiến sĩ Tây Tiến.
+ “Hồn về Sầm Nứa chẳng về xuôi”. Chí nguyện của các chiến sĩ Tây Tiến là sang nước bạn hợp tác chiến đấu chống thực dân Pháp, họ quyết tâm thực hiện lý tưởng ấy đến cùng. Dù đã ngã xuống nhưng hồn vẫn đi cùng đồng đội, sống cùng đồng đội. Từ thơ này nâng chất sử cho bài thơ.

Bài này đã được đăng trong Soạn bài SGK. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.