Phân tích đoạn thơ “Thúc Sinh từ biệt Thúy Kiều”

Phân tích đoạn thơ “Thúc Sinh từ biệt Thúy Kiều”

Phân tích đoạn thơ “Thúc sinh từ biệt Thúy Kiều” trích trong “Truyện Kiều” của đại thi hào Nguyễn Du:

“Người lên ngựa kẻ chia bào
Rừng phong thu đã nhuốm màu quan san.
Dặm hồng bụi cuốn chinh an
Trông người đã khuất mấy ngàn dâu xanh
Người về chiếc bóng năm canh
Kẻ đi muôn dặm một mình xa xôi.
Vầng trăng ai xẻ làm đôi
Nửa in gối chiếc nửa soi dặm trường.”….

Phân tích đoạn thơ "Thúc Sinh từ biệt Thúy Kiều"

Phân tích đoạn thơ “Thúc Sinh từ biệt Thúy Kiều”

BÀI LÀM

“Truyện Kiều” của thi hào dân tộc Nguyễn Du có nói đến nhiều cảnh biệt ly – mỗi cảnh là một trang đời thấm đầy lệ trong nỗi đoạn trường của người con gái tài sắc Thuý Kiều. Đoạn thơ “Thúc Sinh từ biệt Thúy Kiều” là một đoạn thơ tả cảnh ngụ tình tuỵêt bút ghi lại giây phút từ biệt và nỗi buồn cảu Kiều đối với Thúc Sinh cũng như đối với số phận mình. Nỗi buồn ly biệt từ lòng người như thấm sâu vào cảnh vật toả rộng trong không gian và thời gian vô tận.

Thuý Kiều đã được Thúc Sinh “chuộc” ra khỏi lầu xanh. Thúc Sinh không “tài mạo tót vời” như Kim Trọng và cũng chẳng phải là anh hùng “Gươm đàn nửa gánh non sông một chèo” như Từ Hải nhưng là một con người đã yêu thương say mê nàng Kiều hết mực.Thúc Sinh mãi mãi là ân nhan của Kiều đã cứu vớt nàng ra khỏi vũng bùn nhơ nhớp hôi tanh. Trải qua nhiều trắc trở hai người đã có một cuộc sống hạnh phúc thật sự:

“Huệ lan sực nức một nhà
Từng cay đắng lại mặn mà hơn xưa”.

Sau biết bao nhiêu “rày lần mai lữa”: “Cầm tay dài ngắn thở than – Chia phôi ngừng chén hợp tan nghẹn lời” Thúc Sinh chia tay Thuý Kiều về nàh gặp Hoạn Thư để thu xếp chuyện “vườn mới thêm hoa”. Bằng 8 câu thơ lục bát Nguyễn Du đã thông cảm với tình nghĩa gắn bó hai người và nói lên nỗi niềm lưu luyến tâm trạng cô đơn của họ trong ly biệt. Đây là chuyến đi đầy lưu luyến và tràn đầy hy vọng: “Chén đưa nhớ bữa hôm nay – Chén mừng xin đợi ngày rày năm sau”.

Mở đầu đoạn thơ là giây phút đưa tiễn: “Người lên ngựa kẻ chia bào’. Câu thơ được ngắt thành hai vế tiểu đối lứa đôi bịn rịn và lưu luyến như bị tách rời ra hai phía của không gian. Sau bao nhiêu dùng dằng trì hoãn Thúc Sinh đành phải lên ngựa. Và Thấy Kiều đành buông vạt áo của chàng ra. Câu thơ đã làm hiện lên cảnh đưa tiến trang trọng lưu luyến của vợ chồng những đại gia những quý tộc thời xưa. Thời gian chia ly ấy đã làm cho không gian và cảnh vật biến đổi:

“Rừng phong thu đã nhuốm màu quan san”.

Một bức tranh thiên nhiên bao la bát ngát với “rừng phong thu”. Cả một miền quan san – cửa ái núi non trùng điệp bỗng chốc nhuốm bởi màu sắc đỏ ối của rừng phong. Nơi tiễn biệt này là Lâm Tri thuộc nước Tề ngày xưa (nay là Sơn Đông) để Thúc Sinh đi về vô Tích thăm Hoạn Thư. Đây không phải là nơi quan ải thế nhưng lứa đôi vừa chia tay thì cả rừng phong như đã nhuộm màu biệt ly cách trở. Kiều vừa buông áo bào chàng ra nàng như ngẩn ngơ đứng lặng theo dõi bóng ngựa đi xa dần. Giữa hai người là một vùng quan san hiện ra ảm đạm hoang biệt buồn thấm thía. Cảnh sắc xa dần mờ dần:

“Dặm hồng bụi cuốn chinh an
Trông người đã khuất mấy ngàn dâu xnah”.

Quan san dặm hồng chinh an ngàn dâu xanh vốn là những từ ngữ giàu sắc thái trữ tình diễn tả những tâm trạng nảy sinh trên cơ sở chinh chiến tha hương của những binh lính tướng tá xưa nay được mở rộng vào lĩnh vực tình cảm chia biệt nói chung và ở trong văn cảnh này là sự chia cắt đầy lưu luyến giữa đôi lứa trẻ trung. Con đường từ Lâm Tri đi về Vô Tích bụi đỏ (dặm hông) cuồn cuộn bốc lên mờ mịt cuốn bọc lấy chiếc yên ngựa của người đi xa (chinh yên) Bóng Thúc Sinh dần dần mất hút sau mấy ngàn dâu xanh. Rõ ràng màu sắc của cảnh vật từ màu đỏ của rừng phong màu hồng của bụi cuốn theo yên ngựa đến màu xanh của ngàn dâu vô tận là cả một sắc màu tâm lý màu của chia ly cách biệt xa xôi. Tâm tư con người ẩn dấu hiển hiện dưới hình bóng của cảnh vật thiên nhiên vừa nhẹ nhàng thấp thoáng vừa cô đơn buồn tủi. Câu thơ “Kiều” như gợi lại cảnh biệt ly dõi trông và thương nhớ của “đôi lứa thiếu niên” trong “chinh phụ ngâm” thuở nào:

“Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy
Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu
Ngàn dâu xanh ngắt một màu
Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai?”

Hai câu thơ tiếp theo là hai hình ảnh đối ngẫu: “người về” với “kẻ đi” đã cực tả tâm trạng Kiều:

“Người về chiếc bóng năm canh
Kẻ đi muôn dặm một mình xa xôi”.

Đây là cảm nhận của Kiều về cảnh ngộ và số phận hai người. Cả hai đều cô đơn và nhỏ bé như nhau thấm thía một cảm giác lẻ loi bất lực: người về thì “chiếc bóng” kẻ đi xa thì “một mình” người thì “năm canh” vò võ thao thức kẻ thì “muôn dặm… xa xôi”. Lứa đôi ở hai phía chân trời cách trở. Kiều vừa thương mình vừa thương kẻ đi xa buồn tủi cho thân phận. Cấu trúc câu thơ rất đặc sắc được thể hiện ở cách sử dụng các số từ đặt trong thế đối lập tương phản: “chiếc” với “năm” “muôn” với “một” đã làm nổi bật nỗi buồn thao thức đơn chiếc lẻ bóng của nàng Kiều… là vô cùng vô tận.

Người đời chẳng bao giờ quên được vầng trăng thề nguyền trong cảnh tình giữa “người quốc sắc kẻ thiên tài”. Người đọc cũng từng bị ám ảnh về vầng trăng li biệt trong đêm thu đầu tiên khi Thúc Sinh từ biệt Thuý Kiều.

“Vầng trăng ai xẻ làm đôi
Nửa in gối chiếc nửa soi dặm trường”.

Đây là hai câu thơ tuyệt bút. Nguyễn Du đã lấy ngoại cảnh (vầng trăng) để đặc tả tâm cảnh Thuý Kiều. Có phải Kiều và Thúc Sinh hai người như một vầng trăng tròn bị cắt bị “xẻ” làm hai nửa? Hay từ nay trở đi mỗi người một phương trời chỉ soi lẻ một vầng trăng mà chỉ thấy một nửa? Trăng thượng huyền hay trăng hạ huyền mà chỉ có một nửa: nửa thì soi gối chiếc của nàng Kiều cô đơn nửa thì soi dặm trường một mình lẻ loi của Thúc Sinh?

Câu thơ vừa xót xa vừa ai oán. Chữ “ai” trong câu thơ “Vầng trăng ai xẻ làm đôi” như một tiếng thở dài ngao ngán về sự bất lực trươc số phận. Ai đã đang tâm chia rẽ hạnh phúc tròn đầy êm thấm của Kiều? Số phận lẽ mọn buộc nàng phải cam chịu và chấp nhận? Vì ai mà Thúc Sinh phải đi về Vô Tích “muôn dặm một mình xa xôi?”. Cuộc chia tay không thể tránh khỏi. Kiều như dự cảm một cuộc chia tay vĩnh biệt đã bắt đầu. Không phải là từ biệt mà là sự chấm dứt của tình duyên. Có thể họ còn gặp nhau nhưng chẳng bao giờ tái hợp nữa. Tràn ngập cả không gian và thời gian là nỗi buồn nhớ xa xôi đến muôn dặm. Thúc Sinh với chuyến đi này sẽ phải “đối diện” với người vợ cả “Ở ăn thì nết cũng hay – Nói điều ràng buộc thì tay cũng gìa”. Kiều phấp phổng lo âu càng cảm thấy cô đơn hơn bao giờ hết!

Hai câu thơ cuối đoạn đã thể hiện sâu sắc lòng thương cảm xót xa của thi hào Nguyễn Du đối với số phận và hạnh phúc của nàng Kiều và cho thấy ngòi bút tài hoa của ông. Gần 200 năm trôi qua người đọc thật khó phân định nguồn gốc nguồn cảm hứng của hai câu thơ này. Phải chăng Nguyễn
Du đã mượn ca dao để nói lên cảm hứng của mình? Hay là nhà thơ dân gian đã mượn câu thơ “Kiều” để khơi nguồn thi hứng? Rõ ràng “Truyện Kiều” đã thấm sâu vào hồn dân tộc đã trở thành lời ru câu hát dân gian:

“Vầng trăng ai xẻ làm đôi
Đường trần ai vẽ ngược xuôi hỡi chàng?
Đưa nhau một bước lên đàng
Cỏ xanh hai dãy mấy hàng châu sa…”
(Ca dao)

Đoạn thơ “Thúc Sinh từ biệt Thuý Kiều” có kẻ ở người đi có chia tay bịn rịn nhưng chủ yếu là sự hoà nhập giữa cảnh vật với con người giữa tình người và cảnh vật. Cảnh từ biệt tình chia ly đã thể hiện tài tình cảm hứngphúc của tuổi trẻ. Giọng thơ nhẹ nhàng mênh mang lan toả. Hình tượng vầng trăng bị ai đó “xẻ làm đôi” để lại trong lòng ta bao xót thương ám ảnh. Đặc biệt trong cuộc từ biệt này nhà thơ không gọi đây là nàng Kiều kia là chàng Thúc Sinh mà gọi bằng “người” “kẻ” những đại từ phiếm chỉ ấy xuất hiện năm lần trong đoạn thơ ở trong hai cảnh ngộ giữa không gian: “người về – kẻ đi” làm cho tình thơ về nỗi buồn chia ly chia lìa mang tầm phổ quát của muôn đời. Đây là cuộc chia tay của tình yêu muôn đời. Nó đã “ngang giá với một thiên phú biệt li”. Đó là lời bìn hay nhất thâm thía nhất đích đáng nhất lời bình của nhà nho Vũ Trinh (1759-1828) đời Nguyễn về 8 câu thơ “Thúc Sinh từ biệt Thuý Kiều”.

Theo đánh giá của mình thì đây là một bài phân tích hay về trích đoạn Thúc Sinh từ biệt Thúy Kiều, chúc các bạn có thêm những kiến thức bổ ích từ bài viết này nhé!.

Phân tích đoạn thơ “Thúc Sinh từ biệt Thúy Kiều”
4.9 (97.5%) 24 votes