Phẩm chất người anh hùng ở nhân vật Việt trong Những đứa con trong gia đình

Đề bài: Phân tích phẩm chất người anh hùng ở nhân vật Việt trong tác phẩm “Những đứa con trong gia đình”

Bài làm:
Nguyễn Thi là nhà văn, chiến sĩ, liệt sĩ. Ông xứng đáng là nhà của người nông dân Nam Bộ vì sự gắn bó, am hiểu và tình cảm sâu nặng với mảnh đất, con người nơi đây. “Những đứa con trong gia đình” rút từ tập “Truyện và kí” (1978) là một trong những truyện ngắn xuất sắc nhất của nhà văn được viết trong những năm tháng ác liệt của cuộc chiến tranh chống Mĩ. Việt là nhân vật trung tâm của tác phẩm. Đó là một chiến sĩ giải phóng quân trẻ tuổi tiêu biểu cho sức trẻ Miền Nam thời chống Mĩ.
Việt sinh ra trong một gia đình có truyền thống cách mạng mà gia đình thuộc về những con người cụ thể: chú Năm, má Việt, chị em Chiến và Việt. Tài năng của Nguyễn Thi là ở chỗ khi lấy đơn vị gia đình làm chất keo kết dính các nhân vật trong một tính thống nhất chọn vẹn, nhưng ông vẫn không quên sắc thái cá thể hóa mỗi nhân vật khiến cho họ vừa có nét giống nhau vừa có nét khác nhau, sinh động như chính con người ở cuộc đời thực chứ không phải là những hình nộm minh họa cho một ý tưởng sắp sẵn. Chẳng hạn như đối với nhân vật Việt,  khi tái hiện ngoại hình của nhân vật này, Nguyễn Thi miêu tả rất ít, thoáng qua, nhưng rất ấn tượng bạn đọc: Hai gò má căng mướt như trái vú sữa, nụ cười lỏn lẻn, cũng có lúc toét miệng ra cười hồn nhiên như một đứa trẻ.
Việt có nét riêng dễ mến của một cậu con trai vô tư trong sáng ngây thơ trẻ con. Việt được bạn được bạn đọc yêu thích trước hết là cái vẻ lộc ngộc, vô tư của cậu con trai đang tuổi ăn tuổi lớn. Nếu chị Chiến chín chắn nhường nhịn em bao nhiêu thì Việt lại hay tranh giành với chị bấy nhiêu. Từ việc bắt ếch, bắn tàu Mĩ cho đến chuyện ghi tên tòng quân Việt đều tranh giành với chị thậm chí còn so sánh rất trẻ con “mình đứng đâu có thua chị tuy tóc chị cao hơn mình một chút thật” đó là tâm lí hiếu thắng của chàng trai mới lớn. Bên cạnh đó nhà văn còn tái hiện Việt hồn nhiên vô tư, mọi công việc trong nhà đều phó thác cho chị. Đêm trước ngày tòng quân nếu chị Chiến nói những lời nghiêm trang, nghiêm túc thì Việt lại lăn kềnh ra ván cười khì khì, chụp một con đom đóm úp vào lòng bàn tay rồi sau đó ngủ quên lúc nào không biết.
Vào bộ đội nếu chị Chiến mang theo chiếc gương soi đầy duyên dáng, nữ tính thì hành trang của Việt bên cạnh ba lô cây súng trên vai thì còn có một ná thun như còn đượm hương cây trái nắng gió, sình đất quê hương. Cái ná thu ấy cũng chính là hình ảnh tuổi thơ đi cùng Việt vào chiến trường. Việt quý mến tin cậy đồng đội nhưng việT giấu biệt mình có một chị gái bởi sợ họ tán mất chị của mình, điều đó khiến ta cảm thấy cách thương chị của Việt rất trẻ con.
Nét ngây thơ trẻ con đáng yêu của Việt còn được thể hiện ở rất nhiều chi tiết chẳng hạn trong đêm trước ngày tòng quân. Nghĩ tới má, Việt luôn nghĩ hình như má đã về đâu đấy má biến theo ánh đom đóm trên nóc nhà. Hoặc khi bị thương nặng, lạc đồng đội một mình nằm giữa chiến trường, vừa lập được công lớn là một mình diệt được xe bọc thép của giặc nhưng Việt lại mang nỗi sợ hãi rất trẻ con: trời không sợ, đất không sợ nhưng Việt lại sợ ma. Thậm chí Việt còn không hình dung nổi cái chết là gì, Việt nghĩ một cách ngây thơ “chết là gì nhỉ? Chắc chỉ đau gấp mấy lần bị thương”. Nguyễn Thi là nhà văn rất giàu vốn sống về loại hình tính cách này khiến nhân vật Việt hiện lên trên trang sách của ông rất sinh động ấn tượng. Những câu văn hình ảnh của tác giả đã gợi ra thật rõ thần thái nhân vật Việt với những ấn tượng khó quên, một cậu con trai mới lớn vô lo vô nghĩ hồn nhiên và trong trẻo.
Nét tính cách thứ hai của Việt khiến chúng ta không ngờ được, Việt còn là một chàng trai nhạy cảm, giàu tình cảm. Nhà văn Nguyễn Thi không chỉ thể hiện nét tính cách vô tư ở nhân vật Việt, mà ngòi bút tài hoa của nhà văn còn hướng vào khám phá và thể hiện vẻ đẹp tâm hồn của chàng trai mới lớn này. Vì vậy ta còn nhận thấy ở Việt một chàng trai tinh tế và nhạy cảm trong những lần tỉnh lại giữa chiến trường, Việt thường có cảm nhận rất tinh tế về thế giới xung quanh: Việt lắng nghe và cảm nhận rất rõ âm thanh của tiếng ếch nhái kêu dậy len trong đêm mưa, tiếng chim cu rừng gù đâu đây, tiếng dế gáy u u cao vút trong màn đêm sâu thẳm. Hai mắt Việt bị thương không nhìn thấy gì nhưng cậu vẫn cảm nhận ra bóng đêm với hơi gió lạnh đang lùa trên má, nhận ra ban ngày đã đến với mùi của nắng, nhạy cảm trước vị ngọt của bông trang rừng đỏ chói giàu tình cảm. Bị thương nằm lại giữa chiến trường ngất đi tỉnh lại nhiều lần, nhưng lần nào tỉnh lại Việt cũng nhớ về kỉ niệm của người thân, nhớ về chú Năm. Việt ao ước có má ở bên lúc này lại được má xoa đầu, má áp vào báng súng mà Việt cứ ngỡ tưởng như đang ấp đầu lên tay chị Chiến. Việt nhớ tới những hình ảnh thân thương khi Việt và Chiến khênh bàn thờ sang gửi nhờ nhà chú năm nghe tiếng chân lịch bịch của chị Chiến, Việt cảm thấy thương chị lạ. Với Nguyễn Thi những dũng sĩ diệt Mĩ như Việt hồn nhiên vô tư và trong sáng thánh thiện là thế, nhưng đó là những con người Nam bộ gan góc quật cường căm thù giặc sâu sắc, dường như sinh ra để cầm súng đánh giặc.
Việt vừa là một đứa con trai ngây thơ, vô tư trong sáng, vừa là chàng trai nhạy cảm giàu tình cảm, hơn nữa còn là một chiến sĩ giải phóng quân quả cảm anh hùng. Đọc tác phẩm “Những đứa con trong gia đình” của Nguyễn Thi ta không nhận thấy Việt chưa bao giờ hết vô tư, trẻ con. Nhưng sự vô tư không ngăn cản Việt trở thành một anh hùng, ngược lại nó làm cho cái chất anh hùng của Việt trở thành một anh hùng, ngược lại nó làm cho cái chất anh hùng của Việt càng thêm độc đáo. Nhưng Việt có ngây thơ hồn nhiên khi đó cũng là sự ngây thơ hồn nhiên của một con người không biết thế nào là khuất phục không biết quỳ gối trước họng súng quân thù. Ngay từ khi còn nhỏ, Việt đã thừa hưởng sự gan góc dũng cảm của ba má, sự gan góc rất Nam bộ. Khi ba bị giặc chặt đầu, nỗi đau đớn và sự căm thù đã khiến Việt không biết sợ. Việt cùng hai chị và má bám riết theo kẻ thù “đầu ba ở dưới đất không lượm, cứ nhè cái thằng vừa liệng đầu mà đá”.
Trong việt có dòng máu anh hùng, truyền lại của những con người Nam bộ quật cường gan góc. Sau khi mẹ mất việt đã biến thù nhà thành nợ nước. Đi đánh giặc trả thù cho ba má là khát vọng cháy bỏng, là lẽ sống của “Những đứa con trong gia đình”. Việt tranh với chị việc đi tòng quân với một thái độ cương quyết, Việt phản ứng lại với chị Chiến bằng hành động mạnh mẽ: “Đá trái dừa rụng xuống mương cái đùng”, cãi lại bằng giọng rắn rỏi “Bộ mình chị biết đi trả thù à?” Điều này chứng tỏ Việt đã ý thức một cách sâu sắc trách nhiệm của người con trai trong việc tiếp nối truyền thống gia đình, và khát khao góp mình vào công cuộc giải phóng đất nước. Việt – chàng tân binh dũng cảm bị trọng thương phải nằm lại một mình nơi chiến trường. Việt có những ý nghĩ ngồ ngộ mà vẫn ngời sáng phẩm chất anh hùng: Trên đời có mày đất có mày trong khu rừng này chỉ có mình tao. Mày bắn được tao thì toa cũng bắn được mày. Việt luôn ở tư thế sẵn sàng chiến đấu, chủ động tìm giặc mà đánh, hai bàn tay dập nát, chỉ còn ngón trỏ cử động được luôn đặt sẵn ở cò súng. Phẩm chất anh hùng của Việt thể hiện hết sức tự nhiên. Việt đi đánh giặc đặt tay vào cò súng cũng giản dị và tự nhiên như đi bắt ếch hay bắn ná thun mà thôi. Nhân vật này mang đến cho người đọc cảm nhận rõ nét về sự bình dị của người anh hùng. Với những phẩm chất tốt đẹp sẵn có, với những chiến công đã lập được, Việt đã làm rạng danh cho gia đình. Việt là khúc sông gần biển nhất, mạnh mẽ nhất hòa vào biển lớn.
Để miêu tả nhân vật Việt, nhà văn Nguyễn Thi sử dụng nhiều nghệ thuật đặc sắc. Cách trần thuật qua điểm nhìn của nhân vật Việt rất linh hoạt độc đáo. Với lối trần thuật này, câu chuyện trở nên mới mẻ hấp dẫn. Vì được kể qua cái nhìn và bằng ngôn ngữ, giọng điệu riêng của nhân vật. Câu chuyện được kể cùng một lúc, tính cách nhân vật cũng được khắc họa. Nét nghệ thuật đặc sắc thứ hai là xây dựng nhân vật phong phú hấp dẫn. Mỗi nhân vật đều có một gương mặt riêng, tuy nhiên tất cả đều có đặc điểm chung “rất Nguyễn Thi”. Đó là những người Nam bộ rất thẳng thắn, bộc trực, lạc quan yêu đời, giàu tình nghĩa, khi xúc động thường bày tỏ bằng những câu hò mang đậm chất Nam bộ. Ngôn ngữ mà nhà văn sử dụng cũng rất đậm chất Nam bộ như thỏn mỏn, trọng trọng…
Trong dòng sông truyền thống gia đình Việt, mỗi người, mỗi thế hệ thực sự là một khúc mà nhà văn Nguyễn Thi xây dựng rất đậm rất đẹp từ những am hiểm sâu sắc, ân tình sâu nặng với đồng bào miền Nam trong thời chống Mĩ. Trong đó tác giả dành những tình cảm yêu mến và ngưỡng mộ nhất đối với nhân vật Việt – con sóng vươn xa nhất. Đây là một biểu tượng đẹp đẽ về con người Việt Nam, thế hệ trẻ Việt nam trong những năm chống Mĩ
Mối gié lúa đều muốn thêm nhiều hạt
Gỗ trăm cây đều muốn hóa nên trầm
Mỗi chú bé đều nằm mơ ngựa sắc
Mỗi con sông đều muốn hóa Bạch Dương
(Chế Lan Viên)

Bài này đã được đăng trong Phân tích Văn học. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.